महिनावारी हुँदा रगत रोक्न प्रयोग हुने ‘कप’बारे नयाँ खुलासा

काठमाडौँ, साउन ५ । महिलाहरूले महिनावारीका समयमा कपडाको सट्टा स्यानिटरी प्याड, मेन्सट्रुअल कप प्रयोग गर्दै एका छन्  ।

धेरैले स्यानिटरी प्याड मेन्स्ट्रुअल कप र ट्याम्पुनको तुलनामा बढी सुरक्षित मान्ने गरेका छन्  । कतिपय महिलाहरूले मेन्सट्रुअल कपबाट रगत चुहिने गरेको र यसबारे ट्याम्पुन र प्याडप्रति जस्तै ढुक्क हुन नसकिने बताउँदै आएका थिए  ।

तर वातावरणीय चासोका दृष्टिले हेर्ने हो भने प्याड र ट्याम्पुन दुइटैको तुलनामा कप निकै वातावरणमैत्री रहेको छ  । यस्तोमा कम भरपर्दो मानिएको कप लगायत महिनावारीका समय पयोग हुने अन्य सामग्रीको पहिलोपटक बृहत् वैज्ञनिक समीक्षा भएको छ  ।

उक्त वृहद समीक्षाका अनुसन्धानकर्ताहरूले भने मेन्स्ट्रुअल कप पनि ट्याम्पून र प्याड जस्तै रगत नचुहिने भन्दै त्यसबारे महिलाहरू ढुक्क हुनसक्ने बताएका छन्  ।

कप र अन्य सामग्रीमा फरक

प्याड र ट्याम्पुनले महिनावारीका समय बगेर जाने रगतलाई सोस्ने गर्छन् भने मेन्स्ट्रुअल कपले यसलाई जम्मा गर्ने गर्छ  ।

मेन्स्ट्रुअल कप योनिमा राखिन्छ र पुन: प्रयोग पनि गर्न सकिन्छ । जबकि ट्याम्पून र प्याडलाई भने पुन: प्रयोग गर्न मिल्दैन  ।

मेन्स्ट्रुअल कप प्रयोगकर्तामाझ लोकप्रिय बन्दै गएको छ तर त्यससम्बन्धी जनचेतनाचाहिँ महिलाबीच तुलनात्मक रुपमा कम भएको पाइएको छ  ।

‘द ल्यान्सेट पब्लिक हेल्थ जर्नल’मा प्रकाशित एउटा लेखले ४३ वटा अध्ययनलाई समेटेको छ जसमा गरिब र धनी देशका ३३ सय किशोरी र महिलालाई समावेश गरिएको छ  ।

उनीहरूका साझा चासो भनेको मेन्सट्रुअल कप लगाउन र निकाल्न कठिन अनि पीडादायी हुने र रगत चुहिने भन्ने छ  ।

तर उक्त अध्ययनमा जटिलता नगण्य भएको पाइएको बताइएको छ  ।

१३ वटा अध्ययनको परिणामले मेन्स्ट्रुअल कपले कसरी काम गर्छ भन्ने विषयमा अभ्यस्त भएपछि ७० प्रतिशत महिलाहरूले त्यसकै प्रयोगलाई निरन्तरता दिन चाहेको देखाएको छ  ।

याे पनि पढ्नुस  चाडपर्वका बेला यस्तोमा महिनावारी भए के गर्ने ? चिकित्सकको राय यस्तो छ

तीनसय महिला सहभागी भएको चारवटा अध्ययनले मेन्स्ट्रुअल कप र ट्याम्पुन्स, प्याडबीच चुहावटको तुलना गरेको थियो ।

तीनवटा अध्ययनले चुहावटको अवस्था उस्तै देखाएको थियो र एउटा अध्ययनले चाहिँ मेन्स्ट्रुअल कपबाट निकै कम भएको देखाएको थियो  ।

कपले कसरी काम गर्छ?

मेन्स्ट्रुअल कप रबरजस्तै एकदमै नरम र लचिलो सामग्रीबाट बन्छ ।

योनिमा राखेपछि रगत बाहिर ननिस्कियोस भनेर त्यसले बिर्को बन्द गर्ने जस्तो (सिलबन्दीको) काम गर्छ  ।

ट्याम्पून्स वा स्यानिटरी प्याडले भन्दा मेन्स्ट्रुअल कपले धेरै रगत जम्मा गर्छ । तर त्यसलाई निरन्तर खाली गर्दै जानुपर्छ र सफा गर्नुपर्छ  ।

मेन्स्ट्रुअल कप दुई प्रकारका हुन्छन् । एउटा ‘भजाइना कप’ जो योनिको तल बस्छ र घन्टी आकारको हुन्छ । अर्को चाहिँ ‘सर्भिकल कप’ हो जो अलिमाथि बस्छ  ।

एउटै कप २० वर्षसम्म प्रयोग  

स्पेनकी ६२ वर्षीया क्याथरिन पेटिट-भ्यान होइले आफूले सन् १९८० को दशक अन्त्य यतादेखि एउटै मेन्स्ट्रुअल कप प्रयोग गरेको बताइन् । उनले सुरुमा त्यसबारे आफ्नी साथीबाट थाहा पाएकी थिइन् ।

“सुरुमा बानी पार्न केही समय लाग्यो तर जब म यसको प्रयोगमा अभ्यस्त भएँ मैले पछाडि फर्किएर हेर्नै परेन,” उनले भनिन् ।

“यो सजिलो हुन्थ्यो । मैले पैसा पनि बचाएँ र पर्यावरण जोगाउन पनि थोरै केही गरेँ ।”

उनले थपिन्: “मैले २० वर्षभन्दा बढी समय आफू महिनावारी हुँदा एउटा मात्रै कप प्रयोग गरेँ । मैले साबुनले राम्रोसँग पखालेँ तर जीवाणु रहित बनाउने अरु उपायचाहिँ गरिनँ । त्यसमा सम्भवत प्रश्न उठाउन सकिन्छ ।”

याे पनि पढ्नुस  चाडपर्वका बेला यस्तोमा महिनावारी भए के गर्ने ? चिकित्सकको राय यस्तो छ
सार्वजनिक शौचालयमा मेन्सट्रुअल कप सफा गर्दा चाहिँ कहिलेकाहिँ हात धुने धारामा कोही नभएको समय कुर्नुपरेको वा अपाङ्गता भएका व्यक्तिले प्रयोग गर्ने शौचालयमा जानुपरेको उनले बताइन् ।

म्यान्चेस्टरकी ३१ वर्षीया मर्टिना फ्राटेरनलीले पनि आफूले झण्डै १० वर्षयता मेन्स्ट्रअुल कप प्रयोग गर्दै आएको बताएकी छन् ।

“हो कुनैकुनै बेला जब सफा पानी भएको धारा पाइँदैन शौचालयमा त्यतिबेला झन्झटिलो हुन्छ तर यसलाई कम खर्च लाग्ने र यसको पर्यावरणीय फाइदाले त्यो झन्झट्‍लाई जित्छ ।”

“यो यस्तो सजिलो र सुविधाजनक छ कि धेरैजसो त यो लगाएको जस्तो नै महसुस हुँदैन ।”

“म त एकदमै सुझाउँछु र अहिलेजस्तो पर्यावरणको धेरै चिन्ता भइरहेको बेला यसमा कर घटाएर महिनावारीका बेला प्रयोग गरिने अन्य सामग्री जस्तै यसको पनि प्रचारप्रसार गर्नुपर्छ ।”

कसरी प्रयोग गर्ने?

आफ्नो शरीरलाई मिल्ने आकारको कप छान्नुहोस् । तपाईँको शरीरबाट कति रक्तस्राव हुन्छ भन्नेसँग यसको सम्बन्ध छैन ।

तर कप प्रयोग गर्नुअघि त्यो सफा र सुख्खा हुनुपर्छ ।

कपलाई दोबार्नुस् र योनिभित्र राख्नुस् । त्यसपछि त्यो आफैँ खुल्छ र रगत नचुहिने गरी सिल गरेर बस्छ ।

सिल हटाउनका लागि चाहिँ कपको तलको भाग हल्लाउनुपर्छ र तान्नुपर्छ ।

कपमा जम्मा भएको फोहोरलाई शौचालयमा फाल्नुस् र राम्रोसँग पखालेर पुछ्नुस् ।

प्रत्येक महिनावारीका बेला कपको किटाणु मर्ने गरी त्यसलाई सफा गर्नुस् ।

प्रयास गर्नका लागि थुप्रै प्रकारका ब्राण्डहरू उपलब्ध छन् । तर मेन्स्ट्रुअल कप सबैका लागि नहुन सक्छ । त्यसको प्रयोगबारे सहज अनुभव गर्न केहीपटक प्रयास गर्नुपर्ने हुनसक्छ ।

रोयल कलेज अफ नर्सिङकी सदस्य एवं स्त्रीरोगकी परामर्शदाता डेब्रा होलोवेले भनिन्: “यहाँ थुप्रै प्रकारका सामग्रीहरू छन् । आफूलाई मिल्ने राम्रो खोजेर प्रयोग गर्नुपर्छ ।”

याे पनि पढ्नुस  चाडपर्वका बेला यस्तोमा महिनावारी भए के गर्ने ? चिकित्सकको राय यस्तो छ

विज्ञहरू भन्छन्, के प्रयोग गर्ने भन्ने कुरा महिलाहरूको व्यक्तिगत छनोटको विषय हो ।

तर उनीहरूलाई राम्रो सुझाव र प्रमाणहरू दिन आवश्यक छ ताकि उनीहरूले यस विषयमा निर्णय लिन सकुन् ।

अनुसन्धानका प्रमुख लेखक तथा लिभरपुल स्कुल अफ ट्रपिकल मेडिसिनका प्राध्यापक पेनेलोप फिलिप्स-होवार्डले भन्छन्: “विश्वव्यापी रुपमा १ अरब ९० करोड महिलाहरू महिनावारी हुने उमेर समूहका भए पनि स्यानीटरी उत्पादनबारे राम्रा अध्ययनहरू कमैमात्रै भएको छ । ती महिलाले वर्षमा सरदर ६५ दिन महिनावारीसँग जुझ्नुपर्छ ।”

कुन सस्तो ?

बजारमा प्याड र ट्याम्पुनको तुलनामा कम निकै महँगो छ । तर रगत सोस्ने सामग्री चाहे त्यो ट्याम्पुन होस् या प्याड एक पटक प्रयोग गरिसकेपछि फेरी प्रयोग गर्न मिल्दैन ।

तर कपलाई धोएर बारम्बार प्रयोग गर्न सकिने भएकोले लामो प्रयोगको क्रममा यो नै सुपथ पर्न जान्छ ।

न्याशनल हेल्थ साइन्सका अनुसार १२ देखि ५२ वर्ष उमेर समूहका महिलाहरूको जम्मा ४८० पटक महिनावारी हुन्छ ।

एउटा कपको दुईदेखि तीन हजार पाउण्डसम्म पर्छ जुन ट्याम्पुन र प्याडको तुलनामा धेरै नै महङ्गो हो । तर यो प्रत्येक महिना पुन: प्रयोग गर्न सकिन्छ र १० वर्षसम्म पुग्छ ।

त्यसैले लामो समयलाई हेर्ने हो भने आर्थिक रुपमा यो निकै प्रभावकारी हुन्छ ।

फाल्ने भन्दा पुनर्प्रयोग गर्ने भएकाले पनि मेन्स्ट्रुअल कपलाई ट्याम्पुन वा स्यानीटरी प्याड भन्दा पर्यावरणीय दृष्टिकोणबाट पनि राम्रो विकल्पको रुपमा हेरिएको छ ।

महिनावारीका बेला धुन मिल्ने र पुनर्प्रयोग गर्न मिल्ने कट्टु पनि उपलब्ध छ ।

विश्वव्यापिरुपमा मेन्सट्रुअल कप उपलब्ध गराउन सके त्यसले महिनावारीसँग सम्बन्धित सङ्क्रमणलगायतका स्वास्थ्य समस्या र गरिबीसँग जुध्न पनि सघाउ पुग्ने अनुसन्धानकर्ताहरू विश्वास गर्छन् । बीबीसी

कमेन्ट गर्नुहोस्

error: Content is protected !!