मानव बेचविखनको बढ्दो घटनालार्इ अझै कम गर्न सकिएन

लोकेश धामी

कैलाली, कार्तिक १६ । कैलालीमा जति पनि मानव बेचबिखन घटना हुने गरेका छन् । ती सबै सेटिङमा हुने गरेको पाइएको छ ।

‘समाजदेखि भएर सीमा नाका हुदैँ तेश्रो मुुलुुकसम्म सबै ठाउँमा मानव बेचविखन गर्ने सञ्जाल रहेको हुन्छ’ माइती नेपाल धनगढीका कार्यक्रम संयोजक शिवचरण चौधरीले भने– ‘त्यो समूहबाट नै मानव बेचबिखन हुने गरेको छ’ मानव बेचबिखन पहिले भारतमा बढी हुने गरेको भएपनि पछिल्लो समय वैदेशिक रोजगारका नाममा खाडी मुलुकमा हुने गरेको पाइएको छ ।

संयोजक चौधरीका अनुसार साउदी अरब, कुवेत, दुबईलगायत मुलुकमा बढी मानव बेचविखन हुने गरेका छन् । पछिल्लो समय श्रम शोषण, यौन व्यापार, सर्कसमा काम गर्न, मसाज गर्न, कलकारखाना काम गर्न, लागूऔषध लगायत प्रयोजनका लागि मानव बेचविखन हुने गरेको छ । मानव बेचबिखनमा काम गर्ने विभिन्न संस्थाका अनुसार अनाथ बालबालिका होटल रेष्टुरेण्टका काम गर्ने महिला र हाड नाता करणीबाट पीडितहरु बेचबिखनमा पर्ने गरेका छन् । बेचविखन गर्ने समूह स्थानीय तह, सीमा नाका हुदैँ तेश्रो मलक पुर्याउने गरेका छन् । माइती नेपालको तथ्याकं अनुसार नेपालमा वार्षिक ७ हजार मानिस बेचबिखनमा पर्ने गरेका छन् । बेचविखनमा ७ वर्ष उमेर समूहदेखि २४ वर्ष उमेर समूहका व्यक्तिहरु पर्ने गरेका हुन। कैलालीमा खुल्ला सीमानाको फाइदा लिदै बेचविखन गर्ने समुह झनै सक्रिय हुने गरेको पाइएको छ । बाह्य मानव बेचबिखन भन्दा पनि बढी आन्तरिक बेचविखन बढी हुने गरेको छ।

पछिल्लो समय स्थानीय दलालबाट नै बढी बेचविखन हुने गरेको छ । घर परिवार तथा आफन्तबाट नै बढी बेचविखन हुुने गरेको हो । बेचविखनका घटना बढ्दै कैलालीमा मानव बेचबिखनका घटना हरेक वर्ष बढी नै रहेका छन् । माइती नेपाल धनगढीका अनुसार अघिल्लो आर्थिक वर्षमा सीमा नाकाबाट ८६ जनाको उद्धार गरेको थियो भने भारतबाट ३ जनाको उद्धार गरेको हो ।

यस्तै चालू आर्थिक वर्षको ४ महिनाको अवधिमा मात्र सीमा नाकाबाट २५ जनाको उद्धार गरेको छ । भारतबाट ४ जनाको उद्धार गरेको हो । बेचविखन रोक्नमा चुनौती मानव बेचविखनमा काम गर्ने सरकारी तथा गैरसरकारी संस्थाहरुबीच समन्वयको अभाव हुँदा बेचबिखन घटना न्यूनीकरण गर्न चुुनौती थपी दिएको छ । समयमा नै सुुचना प्राप्त नहुँदा पनि न्यूनीकरण गर्न समस्या थपिदिएको हो । बेचविखनका क्षेत्रमा काम गर्ने संघसंस्थाहरुमा दक्ष जनशक्ति नहुनु, लैगिंक विभेद, घरेलु हिंसा र धार्मिक तथा सामाजिक कुरीतिहरुले पनि बेचविखन रोक्नमा चुनौती देखिएको हो ।

न्यूूनीकरणमा परिवार नै बढी जिम्मेवार पछिल्लो समय जति पनि मानव बेचविखनका घटना हुने गरेका छन् । त्यसका घरपरिवार तथा आफन्तको कमजोरीका कारण नै हुने गरेका छन् । न्यूनीकरणका लागि सबैभन्दा बढी परिवारको भूमिका हुने गरेको सरोकारवालाहरुको सुझाव दिएका छन । परिवार सक्रिय भएमा न्यूनीकरण गर्नमा कुनै समस्या नहुने पञ्चोदय उच्च मावि धनगढीका शिक्षक हेमालाल जैशीको भनाइ रहेको छ । आमाबुबाले आफ्ना सन्तानको ख्याल राखेमा न्यूनीकरण गर्न सकिने उनको धारणा छ ।

विद्यालयस्तरमा मानव बेचविखन न्यूनीकरणका लागि अभियान थालनी गर्नुपर्ने दुर्गा माध्यामीक विद्यालय भन्सारका शिक्षक खगेन्द्र अवस्थीको भनाइ रहेको छ । उनले व्यक्ति नै सबै भन्दा पहिले सजग रहनुपर्ने उल्लेख गरे । बेचविखनमा भएका नीति कार्यान्वयन भएमा न्यूनीकरण गर्नमा कुनै समस्या नहुने हुनको तर्क रहेको छ । पछिल्लो सयम सामाजिक सन्जाल पनि मानव बेचखिन गर्ने भाइरल बनिरहेको छ । बेचबिखनमा पर्ने बढी महिला रहेको पाइएको छ । मावब बेचबिखन रोक्नका लागि समाजमा विभिन्न बाल क्लबदेखि महिला समूह पनि बढी सक्रिय हुनुपर्ने सहभागीहरुको सल्लाह रहेको थियो ।

बेचबिखनमा पर्ने साथीहरुको लहैलहैमा लागेर बढी लाग्ने गरेको भेटिएको छ । अन्तक्र्रिया अष्ट्रेलिया एडको आर्थिक सहयोग र माइती नेपाल धनगढीको आयोजनामा भएको हो । अन्तर्क्रियामा कैलालीका विभिन्न विद्यालयका विद्यार्थी, शिक्षकहरुको सहभागिता रहेको थियो ।

कमेन्ट गर्नुहोस्